1. BÖLÜM: GİRİŞ 1
1.1. ÇALIŞMANIN AMACI..........................................................................................2
1.2. ÇALIŞMANIN ÖNEMİ..........................................................................................3
1.3. ÇALIŞMANIN SINIR VE ZORLUKLARI..................................................................4
1.4. ÇALIŞMANIN PLANI...........................................................................................5
2. BÖLÜM : İŞLETME BÜTÇELERİ VE KONTROL SİSTEMİ...................................................... 9
2.1. İŞLETME BÜTÇELERİ KAVRAMI....................................................................................... 9
2.2. İŞLETME BÜTÇELERİ KAVRAMININ DOĞUŞU VE GELİŞİMİ.............................................. 10
2.3. İŞLETMELERDE BÜTÇE ÇALIŞMASININ NEDENLERİ........................................................ 12
2.4. İŞLETME BÜTÇESİ VE KONTROLÜNÜN HEDEFLERİ......................................................... 14
2.5. İŞLETME BÜTÇESİ VE KONTROL SİSTEMLERİNİN FAYDA VE SINIRLARI.. 15
2.5.1. İşletme Bütçesi ve Kontrolünün Faydaları.......................................................................... 15
2.5.2. İşletme Bütçesi ve Kontrolünün Başarısını Sınırlayan Nedenler............................................ 16
2.6. YÖNETİM ARACI OLARAK İŞLETME BÜTÇELERİ............................................................... 18
2.6.1. Yönetim Fonksiyonları İle İşletme Bütçesi Arasındaki İlişkiler.............................................. 19
2.6.1.1. Planlama Fonksiyonu................................................................................................... 19
2.6.1.1.1. Planlamanın Yararları................................................................................................. 20
2.6.1.1.2. Resmi (Formel) Planlama........................................................................................... 21
2.6.2. Koordinasyon Fonksiyonu................................................................................................ 22
2.6.3. Kontrol Fonksiyonu......................................................................................................... 23
2.6.4. Harekete Geçirme Fonksiyonu......................................................................................... 25
2.6.5. Haberleşme Fonksiyonu.................................................................................................. 26
2.7. İŞLETME BÜTÇESİ SİSTEMİNİN TEMEL İLKELERİ.............................................................. 26
2.7.1. İşletme Bütçelerinin Mekanik Kısmı.................................................................................. 26
2.7.2. İşletme Bütçeleri Sisteminin Teknik Kısmı......................................................................... 27
2.7.3. İşletme Bütçesi Sisteminin Temel İlkeleri.......................................................................... 27
2.7.3.1. Yönetimin Desteği İlkesi............................................................................................... 27
2.7.3.2. Yönetim Bilgi Sisteminin Yeterliliği İlkesi........................................................................ 27
2.7.3.3. Örgüt İlkesi.................................................................................................................. 28
2.7.3.4. Katılma İlkesi............................................................................................................... 28
2.7.3.5. Sorumluluk (Yönetim) Muhasebesi İlkesi........................................................................ 29
2.7.3.6. Gerçekçilik İlkesi......................................................................................................... 30
2.7.3.7. Esneklik İlkesi............................................................................................................. 30
2.7.3.8. Amaçlarla Yönetim İlkesi.............................................................................................. 31
2.7.3.9. Zaman Boyutu İlkesi.................................................................................................... 32
2.8. BÜTÇELERİN SINIFLANDIRILMASI.................................................................................... 33
2.8.1. Kapsadıkları Sürelere Göre Bütçeler................................................................................. 33
2.8.2. Amaçlarına Göre Bütçeler............................................................................................... 34
2.8.2.1. Program Bütçeleri....................................................................................................... 34
2.8.2.2. Faaliyet Bütçeleri........................................................................................................ 34
2.8.3. Teknik Yapılarına Göre Bütçeler...................................................................................... 35
2.8.3.1. Statik (Sabit) Bütçeler................................................................................................. 35
2.8.3.2. Karşılaştırmalı Statik Bütçeler...................................................................................... 35
2.8.3.3. Esnek Bütçeler........................................................................................................... 36
2.8.4. Kapsamlarına Göre Bütçeler........................................................................................... 37
2.8.4.1. Kısım Bütçeleri........................................................................................................... 37
2.8.4.2. Genel Bütçe............................................................................................................... 38
2.8.5. Sorumluluk Alanlarına Göre Bütçeler............................................................................... 38
2.8.5.1. Gider Bütçeleri........................................................................................................... 38
2.8.5.2. Gelir Bütçeleri............................................................................................................ 38
2.8.5.3. Kar Bütçeleri.............................................................................................................. 39
2.8.6. Süreklilik Özelliğine Göre Bütçeler.................................................................................. 39
2.8.6.1. Sabit Bütçeler............................................................................................................ 39
2.8.6.2. Sürekli Bütçeler......................................................................................................... 39
2.8.7. Başlangıç Rakamlara Göre Bütçeler............................................................................... 40
3. BÖLÜM : BÜTÇE SİSTEMLERİNE GÜNCEL YAKLAŞIM...................................................... 41
3.1. İŞLETMELERDE BÜTÇELER VE GELİŞİMİ....................................................................... 41
3.1.1. Türkiye’de Geleneksel Bütçe Uygulamaları...................................................................... 44
3.1.2. Bütçe Planlama ve Tahmin Eğilimleri (Trendleri)............................................................... 46
3.1.3. Küçük İşletmelerin Süreçlerine Teknolojinin Etkisi............................................................ 47
3.2. BÜTÇELEMEDE KARŞILAŞILAN PROBLEMLER............................................................... 48
3.2.1. Bütçenin Doğasından Kaynaklanan Problemler................................................................. 51
3.2.2. Muhasebe Sisteminden Kaynaklanan Problemler.............................................................. 51
3.2.3. İşletme Çapında Bütçe Yönetiminin Yarattığı Problemler.................................................... 51
3.2.4. Bütçeleme Sürecinden Kaynaklanan Problemler............................................................... 52
3.2.5. Bütçe Sistemi Yazılımları Problemleri.............................................................................. 54
3.3. BÜTÇE SÜRECİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER VE İYİLEŞTİRME YOLLARI............................... 56
3.3.1. Geri Dönüşler............................................................................................................... 56
3.3.2. Maliyet Bilgisi Eksikliği................................................................................................. 56
3.3.3. Bütçe Hedeflerinin Üst Yönetim Tarafından Belirlenmesi................................................... 56
3.3.4. Maliyet Eşiklerinin İtilmesi............................................................................................. 57
3.3.5. Güncel Olmayan Öngörüler........................................................................................... 58
3.3.6. Tablolara Bağlanıp Kalmak............................................................................................ 58
3.3.7. İhtiyaçları Anlamamak................................................................................................... 59
3.3.8. Bütçenin İşletme Planı Gibi Kullanılması......................................................................... 59
3.3.9. Sapma Sebeplerinin Anlaşılmaması................................................................................ 60
3.3.10. Planlarda Her Olası Koşulun Yer Almaması................................................................... 60
3.3.11. Altyapı Çalışmasının Yapılmaması................................................................................ 60
3.4. BÜTÇE SÜRECİNDE BAŞARIYA ULAŞMANIN UNSURLARI............................................... 61
3.5. GÜNÜMÜZ BÜTÇE KOŞULLARINDA STRATEJİK TASARIM VE PLANLAMA......... 61
3.5.1. Bütçenin Stratejik Planlamaya Sıkıca Bağlanması................................................. 63
3.5.2. Stratejik Servis Merkezlerinin Kurulması............................................................. 63
3.5.3. Firma Çapında Destek Sağlanması...................................................................... 63
3.5.4. Sürecin Olabildiği Kadar Fazla Otomatikleştirilmesi............................................. 64
3.5.5. Sürecin Koordine Edilmesi İçin Bir Liderin Atanması........................................... 64
3.5.6. Erken Başlamak................................................................................................. 64
3.5.7. Yönetimin Sorumluluk Yaratması......................................................................... 64
3.6. BÜTÇE TEKNİKLERİ............................................................................................... 64
3.6.1. Basit Bütçe Sürecinin Ana Hatları........................................................................ 66
3.6.2. İşletmelerin Ekonomik Ömürlerinin Temel Evreleri............................................... 66
3.6.3. Geleneksel Yıllık Bütçeler................................................................................... 68
3.6.4. Dinamik Bütçeleme............................................................................................. 69
3.6.4.1. Statik Bütçe Modelinden Dinamik Bütçeleme Modeline Geçiş................. 70
3.6.4.2. Dinamik Bütçelemenin Faydaları............................................................. 70
3.6.4.3. Dinamik Bütçe İçin Gerekli Araçlar......................................................... 72
3.6.4.4. Dinamik Bütçeleme Süreci...................................................................... 73
3.6.4.4.1. Strateji ve Bütçenin Yetkilendirilmesi....................................... 74
3.6.4.5. Dinamik Bütçenin Hazırlanması............................................................... 74
3.6.5. Faaliyete Dayalı Bütçe Yaklaşımı......................................................................... 77
3.6.5.1. Faaliyete Dayalı Maliyet ve Bütçeleme.................................................... 78
3.6.5.1.1. Harcamaların Tüketim Alışkanlıklarına Göre Yapılması............ 81
3.6.5.1.2. İkincil Çıktılar......................................................................... 82
3.7. YÖNETİM KONTROL SÜRECİNDE BÜTÇELEME............................................... 83
3.7.1. Sıkı Bütçe Hedefi ve Kontrol Uygulamalarının Bütçe Performansı Üzerine Etkileri. 84
3.7.2. Performans Yönetimi.......................................................................................... 85
3.7.2.1. Performans Yönetimin Ana Faydaları...................................................... 86
3.7.2.2. Ölçümlenmesi Gerekli Unsurlar............................................................... 86
3.7.2.3. Erken Uyarı Sinyalleri............................................................................. 86
3.7.2.4. Ölçümleme Tasarımı............................................................................... 87
3.7.2.5. Finansal Olmayan Ölçümlerin Önemi....................................................... 88
3.8. FİNANSAL YÖNETİM SİSTEMLERİNDE EĞİLİMLER (TRENDLER).................. 90
3.8.1. Finansal Yönetim Programlarının Gelecekteki Hali............................................... 91
3.8.2. Bütçe Ekibinin Özellikleri.................................................................................... 92
3.9. FİNANS DEPARTMANININ BÜTÇE PROGRAMININ SEÇİMİNDE ROLÜ........ 93
3.10. MODELLEME.......................................................................................................... 94
4. BÖLÜM: İDEAL BÜTÇE PROGRAMI............................................................................. 98
4.1. BÜTÇE PROGRAMLARINDA KULLANILAN YAZILIM SEÇENEKLERİ............ 98
4.1.1. Ek Bütçe Modülleri............................................................................................. 99
4.1.1.1. ERP (Enterprise Resource Planning) Programları..................................... 100
4.1.2. Bütçe Yönetiminde Excel Kullanmak................................................................... 101
4.1.2.1. Excel ve Benzeri Tablo Programlarının Faydaları..................................... 102
4.1.2.2. Excel ve Benzeri Tablo Programlarının Yetersizlikleri............................... 103
4.1.3. Finansal Raporlama Fonksiyonu Olarak Bütçeler................................................. 105
4.1.4. Özerk Bütçe Paketleri......................................................................................... 106
4.1.4.1. İş Akış Fonksiyonu................................................................................. 108
4.1.4.2. Bütçe Senaryoları................................................................................... 109
4.1.4.3. Bütçe Girişi Ve Raporlama..................................................................... 109
4.1.4.4. Bütçe Veritabanı..................................................................................... 111
4.2. BÜTÇE ÇALIŞMASINDA İŞLETME İSTİHBARAT SİSTEMİ UYGULAMALARININ YERİ 111
4.2.1. Yirminci Yüzyılın Son Çeyreğinde Bilgisayar Teknolojisinin Bilgi Sistemlerine Etkisi 112
4.2.1.1. 1981-1988 Mikrobilgisayar Dönemi....................................................... 112
4.2.1.2. 1988-1995 Client-Server Dönemi.......................................................... 113
4.2.2. İşletme İstihbarat Yazılımlarındaki Problemler...................................................... 114
4.2.2.1. Bilgi Sistemlerinin Her Şeyi Kapsamasını Beklemek................................. 114
4.2.2.2. Diğer Veri Sistemleri İle Uyumsuzluk....................................................... 114
4.2.2.3. Bilgi Sistemleri Yöneticilerinin Teknik Adam Olması................................ 115
4.2.3. Başarılı İşletme İstihbarat Yazılımlarının Unsurları................................................. 115
4.2.3.1. Bilgi Depolama....................................................................................... 117
4.2.3.2. Veri Çekme........................................................................................... 120
4.2.3.3. İnsan Faktörü......................................................................................... 121
4.2.4. Yeni BI Araçları................................................................................................. 121
4.2.4.1. OLAP ve ROLAP................................................................................. 124
4.2.4.1.1. Olap Terimleri........................................................................ 126
4.2.4.1.2. Olap Fonksiyonunun Bütçelere Faydaları................................ 127
4.2.4.2. WEB Tabanlı Bütçe Programları............................................................. 128
4.2.4.2.1. INTERNET ORTAMINDA BÜTÇELEME OLANAĞI: ASP 129
4.2.4.2.2. E-Bütçelerin Çalışma Şekli ve Faydaları.................................. 130
4.2.4.2.3. E-Bütçelerin Dezavantajları..................................................... 132
4.2.5. Bilgi Sistemi İhtiyaçlarının Dış Kaynaklardan Sağlanması...................................... 133
4.2.6. İşletme İstihbarat (BI) Yazılımlarının Değerlendirilmesi.......................................... 136
4.3. İDEAL BÜTÇE PROGRAMININ SAHİP OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLER 139
4.3.1. Bütçe Yazılımının Firmaya Uyum Şartları............................................................. 140
4.3.2. Bütçe Yazılımının İhtiyacı Olan Veritabanı Yapısı................................................. 143
4.4. BÜTÇE YAZILIMLARINDA MICROSOFT ACCESS SEÇENEĞİ.......................... 148
4.4.1. Popüler Veritabanlarının Karşılaştırılması............................................................. 148
4.4.1.1. FileMaker Pro 5.5.................................................................................. 148
4.4.1.2. Microsoft Access 2002.......................................................................... 149
4.4.1.3. Paradox 10............................................................................................ 150
4.4.2. Access ve Client-Server..................................................................................... 152
4.4.3. Access Kullanmanın Faydaları............................................................................ 155
4.4.3.1. Ulaşım Kolaylığı ve Destek Hizmetleri..................................................... 155
4.4.3.2. Kullanım Kolaylığı.................................................................................. 155
4.4.3.3. Entegrasyon Kolaylığı............................................................................. 156
4.4.3.4. Kaynak Kodları..................................................................................... 157
4.4.3.5. Veri Güvenliği......................................................................................... 158
4.4.3.6. Raporlama ve Sorgulama........................................................................ 159
4.4.3.7. Esneklik................................................................................................. 159
4.4.3.8. Programlama.......................................................................................... 161
4.4.3.9. Access Veritabanının Donanım İhtiyacı.................................................... 162
4.4.4. Access Programının Özellikleri............................................................................ 162
4.4.4.1. Tablolar................................................................................................. 163
4.4.4.2. Sorgular................................................................................................. 164
4.4.4.2.1. Seçme Sorgular...................................................................... 165
4.4.4.2.2. Parametre Sorguları................................................................ 165
4.4.4.2.3. Çapraz Sorgular..................................................................... 165
4.4.4.2.4. Eylem Sorguları...................................................................... 166
4.4.4.2.5. SQL sorguları........................................................................ 166
4.4.4.3. Formlar.................................................................................................. 167
4.4.4.4. Raporlar................................................................................................. 167
4.4.4.5. Veri Erişim Sayfaları............................................................................... 168
4.4.4.6. Makro................................................................................................... 169
4.4.4.7. Modül.................................................................................................... 169
4.4.4.8. İlişkiler................................................................................................... 170
4.4.4.8.1. İlişkileri Tanımlamak............................................................... 171
4.4.4.8.2. Başvuru Tutarlılığı................................................................... 172
4.4.4.8.3. Güncelleştirmeleri Ve Silmeleri Basamaklandırma.................... 173
5. BÖLÜM1: UYGULAMADA İŞLETME BÜTÇELERİ SÜRECİ........................................... 175
5.1. İŞLETME BÜTÇELERİNİN KAPSAMININ BELİRLENMESİ................................ 175
5.2. İŞLETME BÜTÇESİNİN HAZIRLIK AŞAMASI...................................................... 180
5.2.1. Çevre Koşullarının (Dışsal Değişkenlerin) Tahmini...................................................... 180
5.3. SATIŞ BÜTÇESİ........................................................................................................ 184
5.3.1. Satış Hedeflerin Saptanması................................................................................ 185
5.3.2. Satış Tahmin Teknikleri....................................................................................... 187
5.3.2.1. Yargısal Metotlar.................................................................................... 187
5.3.2.2. Araştırma Yöntemleri.............................................................................. 189
5.3.2.3. Zaman Serisi Metotları............................................................................ 189
5.3.2.4. Nedensel Yahut Bileşik Metotlar............................................................. 192
5.3.3. Satış Hedeflerinin Önemi..................................................................................... 194
5.3.4. Satış Bilgi Sistemleri (SMIS: Sales Management Information Sys.)....................... 195
5.3.5. Satış Bütçesinin Hazırlanmasında Sınırlamaların Değerlendirilmesi......................... 196
5.3.6. Satış Planının Hazırlanması.................................................................................. 196
5.4. ÜRETİM BÜTÇESİ.................................................................................................... 198
5.4.1. Stok Politikalarının Planlanması........................................................................... 202
5.4.2. Üretim Bütçesinin Düzenlenmesinde İş Akışı........................................................ 203
5.5. DİREKT İLK MADDE MALZEME SATINALMA VE STOK BÜTÇESİ................. 207
5.5.1. İş Akışı 207
5.6. TİCARİ MALLAR SATINALMA VE STOK BÜTÇESİ............................................ 211
5.7. DEPARTMAN VE KONSOLİDE GİDERLER BÜTÇESİ.......................................... 212
5.8. YATIRIM BÜTÇESİ................................................................................................... 214
5.9. PERSONEL BÜTÇESİ............................................................................................... 214
5.10. KDV BÜTÇESİ........................................................................................................ 214
5.11. NAKİT BÜTÇESİ..................................................................................................... 214
5.12. FİNANSMAN BÜTÇESİ......................................................................................... 217
5.13. MALİ TABLOLAR BÜTÇELERİ............................................................................. 218
5.14. RAPORLAR............................................................................................................. 220
6. BÖLÜM : İŞLETME BÜTÇELERİNDE FİRMA UYGULAMALARI VE ÇALIŞMANIN SONUCU 222
6.1. UYGULAMA 1: TEKSTİL İŞLETMESİ..................................................................... 224
6.1.1. İşletmede Bütçe Süreci....................................................................................... 224
6.1.2. Bütçede Karşılaşılan Sorunlar.............................................................................. 225
6.1.3. Getirilen Çözümler ve Uygulama Çalışması.......................................................... 226
6.1.3.1. Ana Menü Tasarımı................................................................................ 227
6.1.3.2. Satış Bütçesi........................................................................................... 227
6.1.3.3. Dönem Başı Stok Giriş Formu................................................................ 229
6.1.3.4. Üretim İlişkili Tanımlar Formu................................................................. 230
6.1.3.5. Kapasite Dağılım Formu......................................................................... 230
6.1.3.6. Üretim Bütçesi........................................................................................ 230
6.1.3.7. Satın Alma Bütçesi................................................................................. 233
6.1.3.8. İşletme Kadroları Giriş Formu................................................................. 234
6.1.3.9. Kadro Tanımlama Formu........................................................................ 235
6.1.3.10. Organizasyon Şeması............................................................................ 235
6.1.3.11. Bütçe Sorguları..................................................................................... 237
6.1.3.12. Veritabanının Yerleştirilmesi.................................................................. 239
6.1.4. Tekstil İşletmesi Uygulama Sonucu...................................................................... 239
6.2. UYGULAMA 2: TOPTANCI FİRMASI..................................................................... 241
6.2.1. Problem Tespiti ve Öneriler................................................................................. 241
6.2.2. Uygulama Tasarımı............................................................................................. 243
6.2.2.1. Cari Hesap Konsolidasyonu................................................................... 243
6.2.2.2. Veri Transferi......................................................................................... 244
6.2.2.3. Müşteri Durum Formu............................................................................ 244
6.2.2.4. Parçalı Çek Senet Tahsilatı..................................................................... 246
6.2.3. Toptancı Firma Uygulama Sonucu....................................................................... 246
6.3. UYGULAMA 3: EĞİTİM KURUMU......................................................................... 247
6.3.1. Uygulama Amacı................................................................................................ 247
6.3.2. Uygulama Planı................................................................................................... 248
6.3.2.1. Menüler................................................................................................. 250
6.3.2.2. Veri Aktarım ve İlişkilendirme................................................................. 250
6.3.2.3. Tanım ve Varsayımlar............................................................................. 250
6.3.3. Uygulamada Yaşanan Problemler........................................................................ 252
6.3.4. Eğitim Kurumu Uygulaması Sonucu..................................................................... 252
6.4. SONUÇ
KISALTMALAR LİSTESİ
EAS: Enterprise Application System
EIS: Enterprise Information Systems
EIS: Executive Information System
MIS: Management Information System
DSS: Decision Support Systems
ESM: Enterprise System Management
BI: Business Intelligence
OLAP: Online Analytical Processing Application
ERP: Enterprise Resource System
MOLAP: Multi-Dimensional OLAP
ROLAP: Relational OLAP
ASP: Application Service Provider
ODBC: Open Database Connection
PC: Personal Computer
RDBMS: Relational Database Management Systems
MDBMS: Multi-Dimensional Database Management Systems
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 2.1: Yönetim Teorileri.................................................................................................... 18
Tablo 4.1: Finansal Tablo Modüllerinin Sağladığı Faydalar........................................................ 106
Tablo 4.2: E-Planlamanın Mevkilere Göre Faydaları................................................................. 132
Tablo 4.4: Ms Access’in Karşılaştırmalı Analiz Sonuçları.......................................................... 152
Tablo 5.1: Fiyat İndeksleri....................................................................................................... 181
Tablo 5.2: Faiz Tahminleri....................................................................................................... 181
Tablo 5.3: De-Kompozisyon Yöntemi Uygulanılarak Satış Tahmini Yapılması........................... 191
Tablo 5.4: Satış Tahmin Sapmalarının Sonuçları........................................................................ 195
Tablo 5.5: Bölge Satış Bütçesi Tablo Kurgusu.......................................................................... 197
Tablo 5.6: Fire Satış Bütçesi Tablo Kurgusu............................................................................ 198
Tablo 5.7: Kullanılabilecek Stok Standartları............................................................................ 202
Tablo 5.8: Mamul Denge Bütçesi Tablo Kurgusu..................................................................... 204
Tablo 5.9: Safha Üretiminde Mamul Denge Bütçesi Tablo Kurgusu.......................................... 205
Tablo 5.10: Üretim Bütçesi Tablo Kurgusu.............................................................................. 205
Tablo 5.11: Mamul Stokları Bütçesi Tablo Kurgusu................................................................. 206
Tablo 5.12: Mamul Üretim Maliyet Bütçesi Tablo Kurgusu....................................................... 206
Tablo 5.13: İlk Madde Denge Bütçesi Tablo Kurgusu.............................................................. 209
Tablo 5.14: İlk Madde Malzeme Satın Alma Bütçesi Tablo Kurgusu........................................ 210
Tablo 5.15: İlk Madde Malzeme Stokları Bütçesi Tablo Kurgusu............................................. 210
Tablo 5.16: Ticari Mallar Denge Bütçesi Tablo Kurgusu (Miktar)............................................. 211
Tablo 5.17: Ticari Mallar Denge Bütçesi Tablo Kurgusu (Tutar)............................................... 211
Tablo 5.18: Ticari Mallar Satın Alma Bütçesi Tablo Kurgusu.................................................... 212
Tablo 5.19: Ticari Mallar Stokları Bütçesi Tablo Kurgusu......................................................... 212
ŞEKİLLER LİSTESİ
Şekil 2.1: İşletmenin Amaç Hiyerarşisi...................................................................................... 13
Şekil 2.2: Yönetim Hiyerarşisi İçinde Yukardan Aşağı Planlama Ve Kontrol Sorumluluğu.......... 24
Şekil 2.3: Zaman Boyutu İçerisinde İşletme Bütçeleri................................................................ 33
Şekil 2.4: Esnek Bütçe Ve Esnek Bütçe Elemanlarının Hacim İle İlişkisinin Grafiği..................... 36
Şekil 2.5: Sürekli Bütçenin İşleyiş İlkesi.................................................................................... 40
Şekil 3.1: Mevcut Bütçelemenin Değer Yönetememe Nedenleri................................................ 49
Şekil 3.2: Katma Değer Analizinin Zincirleme Etkileri................................................................ 78
Şekil 3.3: Faaliyete Dayalı Bütçeleme Modeli........................................................................... 80
Şekil 3.4: Zor Bütçe Hedefleri Ve Maliyet Kontrolünün Bütçe Performansına Çift Yönlü Etkisi.. 89
Şekil 4.1: Access Tablolarının Tasarım Görünümü.................................................................... 163
Şekil 5.1: İşletme Bütçesinin Kapsamı...................................................................................... 176
Şekil 5.2: Denizli Tekstil İşletmesi, İşletme Bütçeleri Ağacı........................................................ 178
Şekil 5.3: İşletme Bütçeleri İş Akış Ve Sorumluluk Şeması....................................................... 179
Şekil 5.4: Tahmin Süreci.......................................................................................................... 182
Şekil 5.5: Tahmin Sürecinin İşletme Bütçelerine Katılımı............................................................ 183
Şekil 5.6: Satış Planlama Süreci............................................................................................... 184
Şekil 5.7: Bilimsel Satış Tahmin Teknikleri................................................................................ 187
Şekil 5.8: İkili Korelasyon İlişkileri........................................................................................... 193
Şekil 5.9: Satış Bütçelerinin düzenlenmesi ve konsolide edilmesi................................................ 197
Şekil 5.10: Satış Bütçesi Ve Üretim Bütçesi Arasındaki İlişki.................................................... 199
Grafik 5.1: Sabit Üretim Modeli............................................................................................... 201
Grafik 5.2: Sabit Stok Modeli.................................................................................................. 201
Grafik 5.3: Optimum Denge Modeli......................................................................................... 201
Şekil 5.11: Üretim Bütçesinin düzenlenmesi.............................................................................. 204
Şekil 5.12: Satın Alma ve Direkt İlk Madde Malzeme Bütçesi.................................................. 209
Şekil 5.13: Masraf Bütçelerinin Konsolide Edilmesi.................................................................. 213
Şekil 5.14: Finansman Bütçesinin Hesaplanması....................................................................... 218
Şekil 5.15: Gelir Tablosu Bütçesi............................................................................................. 219
Şekil 5.16: Satışların Maliyeti Bütçesinin Hazırlanması............................................................... 219
Şekil 5.17: Başabaş Noktası Analizi......................................................................................... 221
Ek 5.1: Konsolide Satış Bütçesi............................................................................................... 268
Ek 5.1.1: Bölge Satış Bütçesi................................................................................................... 269
Ek 5.2: Fire Satış Bütçesi........................................................................................................ 270
Ek 5.3: Miktarsal Ve Tutarsal Mamul Dengesi......................................................................... 271
Ek 5.4: Üretim Bütçesi............................................................................................................ 272
Ek 5.5: Mamul Stokları Bütçesi............................................................................................... 273
Ek 5.6: Mamul Üretim Maliyeti Bütçesi.................................................................................... 274
Ek 5.7: Temel Üretim Birimleri Konsolide Gider Bütçeleri........................................................ 275
Ek 5.7.1: Temel Üretim Birimleri Bütçesi Ve Çalışma Planı....................................................... 276
Ek 5.8: Yardımcı Üretim Birimleri Gider Bütçesi....................................................................... 277
Ek 5.9: Kapasite Kullanım Bütçesi........................................................................................... 279
Ek 5.10: Miktarsal Ve Tutarsal İlk Madde Malzeme Dengesi................................................... 280
Ek 5.11: İlk Madde Malzeme Satın Alma Bütçesi.................................................................... 281
Ek 5.12: İlk Madde Malzeme Stok Bütçesi.............................................................................. 282
Ek 5.13: Miktarsal Ve Tutarsal Ticari Mal Dengesi.................................................................. 283
Ek 5.14: Ticari Mal Satın Alma Bütçesi.................................................................................... 284
Ek 5.15: Ticari Mal Stok Bütçesi............................................................................................. 285
Ek 5.16: Departmansal (Üretim, Yönetim, Satış) Gider Bütçesi................................................. 286
Ek 5.17.1: Detay Yatırım Bütçesi............................................................................................. 288
Ek 5.17.2: Özet Yatırım Bütçesi.............................................................................................. 289
Ek 5.18: Personel Bütçesi........................................................................................................ 290
Ek 5.19: KDV Bütçesi............................................................................................................ 291
Ek 5.20: Açılış Bilançosu Ve Nakit Giriş ve Çıkışları................................................................ 292
Ek 5.21: Bütçe Dönemi Nakit Giriş Ve Çıkışları....................................................................... 293
Ek 5.22.1: Nakit Akım Bütçesi................................................................................................ 294
Ek 5.22.2: Finansman Bütçesi.................................................................................................. 296
Ek 5.23.1: Proforma Gelir Tablosu (TL).................................................................................. 297
Ek 5.23.2: Proforma Gelir Tablosu ($)..................................................................................... 298
Ek 5.24: Satışların Maliyeti Tablosu......................................................................................... 299
Ek 5.25: Proforma Bilanço...................................................................................................... 300
Ek 5.26: Ürün Katkı Payları Ve Sınai Karları........................................................................... 301
Ek 5.27: Bölgesel Katkı Payı Bütçesi....................................................................................... 302
Ek 5.28: Kara Geçiş (BBN) Analizi......................................................................................... 303
Ek 6.1: Ana Tanımlar Menüsü................................................................................................. 304
Ek 6.2: Alt Tanım Menü Formları............................................................................................ 305
Ek 6.3: Satış Fiyat Tahminleri Ve Satış Bütçesi......................................................................... 306
Ek 6.5: Mamul Reçete Ve Detay Giriş Formu.......................................................................... 308
Ek 6.7: Satış Bütçesi Tablosu İlişki tanımları............................................................................. 309
Ek 6.8: Dönem Başı Stok Giriş Formu..................................................................................... 310
Ek 6.9: Üretim İlişkili Tanımlar Formu...................................................................................... 310
Ek 6.10: Kapasite Dağılım Formu............................................................................................ 311
Ek 6.11: Üretim Bütçesi Formu............................................................................................... 311
Ek 6.12: Sorgu Penceresi........................................................................................................ 312
Ek 6.13: Satın Alma Fiyatları Giriş Formu................................................................................ 313
Ek 6.14: Veritabanı Sorguları................................................................................................... 314
Ek 6.15: İşletme Kadroları Giriş Formu................................................................................... 316
Ek 6.16: Kadro Tanımlama Formu.......................................................................................... 317
Ek 6.17: Organizasyon Şeması................................................................................................ 318
Ek 6.18: Departman Bağlantıları Tanımlama Formları...............................................................319
Ek 6.19: 07-01-02Form722 Formu, Üst Alan Bağlantısı Sekmesi Veri Kaynağı....................... 320
Ek 6.20: Access Sorgu Tasarımında Tablo Bağlantıları Kurulması............................................. 320
Ek 6.21:Cari Hesap Konsolidasyon Kodu Oluşturma............................................................... 321
Ek 6.22: Menü Tasarımı.......................................................................................................... 322
Ek 6.23: Cari Hesap Konsolidasyon Formu............................................................................. 322
Ek 6.24: CHK Formu Bilgi Tablosu......................................................................................... 323
Ek 6.25: Veri Transfer Formu.................................................................................................. 323
Ek 6.26: Bilgi Tablosu: Veritabanı Unsurları (Makrolar)............................................................ 324
Ek 6.27: Müşteri Durum Formu............................................................................................... 326
Ek 6.28: Fatura Detay Formu.................................................................................................. 327
Ek 6.29: Müşteri Çek Senet Formu......................................................................................... 327
Ek 6.30: Müşteri Durum Formu Veri Kaynak Sorgusu............................................................. 328
Ek 6.31: Sorguların Grafik Görünümü...................................................................................... 329
Ek 6.32: Sorguların Pivot Tablo Görünümü.............................................................................. 330
Ek 6.33: Parçalı Senet Tahsil Modülü Bileşenleri...................................................................... 331
Ek 6.34: Eğitim Kurumu Menü Tasarımı................................................................................... 332
Ek 6.35: İsim Ve Sınıf Eşleştirme Formları............................................................................... 333
Ek 6.36: Tahsil Kategori Tanımlaması...................................................................................... 334
Ek 6.37: Veri Tabanı Sorgu Listesi.......................................................................................... 334